Doğru aydınlatma düzeni ile huzurlu bir ortam yaratmak mümkündür. Koltuklara ya da duvarların rengine gösterilen özeni aydınlatmaya da göstermek gerekir.
Ev içi aydınlatmasında en önemli ışık kaynağı güneştir. Ancak güneş ışığının yetersiz olduğu durumlarda ev içi aydınlatmada bazı ayrıntılara dikkat etmek gereklidir. Göz sağlığı ve ekonomik ışık kullanımı açısından bu ayrıntıları şöyle sıralayabiliriz:
Hol – Girişler
İlk izlenim her zaman çok önemli olmuştur. Hol evinizin giriş yeri olduğundan ilk izlenimi veren yerdir. İlk giriş olan hol aslında hiç önemsemediğimiz bir yer de olsa ilk izlenimde en etkilidir. Aynı zamanda hol evden çıkarken son kez aynaya baktığımız yerdir. Gerçekten nasıl göründüğümüzü anlamak için doğru aydınlatmayı sağlamalıyız.
İpuçları:
Girişte genel aydınlatmanın yanı sıra duvara yönlendirilmiş bir aydınlatma düzeni istenilen etki ve sıcaklığı sağlayacaktır.
Eğer merdivenleriniz var ise aydınlatma daha da önem kazanır. Basamakların seçilmesi için aydınlık olması önemlidir. Spot aydınlatmasından kesinlikle kaçınmak gerekir. Çünkü spot aydınlatmalarında gölge oluşması mümkündür. Basamakların seçilmesi için buralarda direk aydınlatma ile yine enerji tasarruflu ampullerin kullanılması tavsiye edilir.
Ayna aydınlatmasında gölge oluşumunu engellemek için her iki tarafta da armatür / aplik bulunmalıdır. Yüzünüze gelen ışık tüm renkleri olduğu gibi göstermelidir. Bu yüzden yüzde de yüz geriverim sağlayan halojen ampuller tercih edilmeli. Normal ampuller yerine daha düşük watt’ta çok aydınlık sağlayabileceğimiz halojenler tercih edilmelidir. Gözü rahatsız etmeyecek homojen ışık yayılımı olan lambaların kullanılması tavsiye edilir.
Koridor
Misafirleriniz evinize ilk geldiklerinde girişte koridorunuza doğru da bakarak eviniz ile ilgili ilk izlenimlerini edinirler. Ev içerisindeyken koridor farkında olmadan her an kullanmakta olduğumuz evin sürekli işlek bir parçasıdır.
İpuçları:
Koridorlarımızda ışıkları sürekli açıp kapamak yerine uzun süre aydınlatma kullanarak sürekli açık bırakarak aydınlatma sağlamalıyız. Hem biz yorulmayız hem de ampullerimiz daha uzun süre dayanır. Bu nedenle enerji tasarruflu ürünler tercih edilmelidir.
Duvar aplikleri veya tavan aplikleri koridor aydınlatmasında idealdir. Bu alanların sürekli aydınlatılıyor olması güvenlik açısından da fayda sağlar.
Koridor sonunda parlak ışık kullanılması tavsiye edilir. Dar alanlardan geniş bir alana geçişte oluşan göz karmaşması koridor sonunda yer alacak bu ışık ile önlenir.
Işığı sürekli açık bırakmak isteyenler için ise enerji tasarruflu ampullerin yanı sıra ikisi bir arada LED ışık etkili ampuller ile sadece 1 watt harcayarak koridorunuzda sürekli aydınlık ve güvenlik sağlamış olursunuz. Özellikle çocuklarınız için de güvenli olduklarından rahat edersiniz.
Koridor duvarlarınızda resimleriniz veya farklı dekoratif elementleriniz var ise bunları küçük spotlar ile aydınlatarak görünümlerini vurgulayabilirsiniz. İçerisinde kapsül spot halojenler bulunan küçük spotlar bu aydınlatmalar için tavsiye edilir.
Işık kaynaklarını koridor boyunca dizmek uygundur. Yarı şeffaf aplikler koridor boyunca kullanılabilir. Geniş açılı armatürler tercih edilmelidir.
Oturma Odası
Ev yaşamınızın önemli bir kısmı oturma odasında geçer. Oturma odasında televizyon seyredersiniz, kitap okursunuz, müzik dinlersiniz, hatta bazen parti verirsiniz. Ya da bazen en huzurlu saatlerinizi bu odada geçirmek istersiniz. Bu nedenle oturma odasının aydınlatma tasarımından beklentiler yüksektir. Aydınlatma noktalarının fazla olması, duruma en uygun atmosferi yaratmanızı sağlar.
Odanın ortasındaki bir avizenin ışığı fazla sert olabilir ve gözlerinizi rahatsız edebilir. Bununla birlikte misafirlerini karşılayan ya da kayıp bir eşyasını arayanlar için bu ışık çok yararlı olabilir.
Yukarı bakan avizeler ışığı tavana doğru yönlendirir. Böylelikle keskin hatların yok olduğu, dolaylı bir aydınlatma yaratılır. Az sayıda duvar ampulü ya da ışığı aşağı veren bir avize ise, odadaki detayları görünür kılar.
Mevcut ampulleri dikkatlice yerleştirerek ya da ışığı yukarı yansıtan avizeler kullanarak, çalışmak veya kitap okumak için canlandırıcı, zindeleştirici bir atmosfer yaratılabilir. Bu amaçla kripton ve halojen ampullerimizden de yararlanabilirsiniz.
İpuçları:
Cam kapakları olan dolaplar, aydınlatma ile güzel bir görünüm kazanır. Dolap içlerine yerleştirilen halojen reflektör ampuller, dolaptaki eşyaları aydınlatacak, odaya derinlik ve tarz kazandıracaktır.
Spot lambalarını unutmamak gerekir. Belirli bir detay spot lambaları ile doğru bir şekilde aydınlatıldığında odanın tarzına ruh ve zarafet katacaktır. Aydınlatmayı planlayarak oturma odanıza, salt kullanışlı olmaktan, son derece karmaşık ve şık olmaya kadar uzanan çok farklı atmosferler kazandırabilirsiniz.
Aydınlatmayı ayrı düzeylerden oluşan bir dizi olarak düşünün. Tasarıma ana ampulden başlayın, ancak bunu gerektiğinden biraz daha loş ayarlayın. Ana ampulün aydınlatmasını, başka aydınlatma noktaları ile destekleyebilirsiniz. Destek aydınlatmaların bir kısmı efekt, bir kısmı özel bir amaç için olabilir. Örneğin kitap okuma veya dikiş gibi etkinlikler için koltuğun arkasına bir ışık yerleştirilebilir.
Oturma odasında birden fazla aydınlatma noktasının olması, çay içmek için uğrayan arkadaşlarınız ile sohbet ederken, sizin işinize odaklanabilmenizi sağlayacaktır.
Işık kaynağı ile doğrudan göz temasından kaçının. Parlaklık gözlerinizi rahatsız edebilir ve yorabilir. Sarkıt türü armatürler, abajur, aplik, lambaderler bu mekânlar için idealdir. Bu mekânlarda kuvvetli halojen lamba kullanmaktan kaçınmak gereklidir.
Pek çok faaliyetin gerçekleştiği bu oda tüm ihtiyaçlara cevap verecek şekilde aydınlatılmalıdır. Lokal veya genel aydınlatma sistemleri bu işi çözebilir. Tablo, aksesuar ve dolapların aydınlatılması daha rahat ve hoş bir mekân yaratılmasında yardımcı olacaktır.
Aydınlatma ünitesi televizyon setinin üzerinde ya da yakınlarında yer almalıdır.
Yatak Odası
Yatak odasındaki aydınlatma tasarımı birçok talebi karşılamalıdır. Yumuşaklık, rahatlık, huzur, romantizm gibi durumlar makyaj yapma, giyinme veya yatakta kitap okuma taleplerine biraz zıt gibi görünür. Sadeliğini bozmadan yatak odanızı aydınlatın. Neşe ve canlılık hissi yaratmak için kumaş ve mobilyaların dokusunu keskin kontrastlarla yansıtın.
Eşiniz televizyonda futbol maçı izlerken, yatak odanızda sessizce ilginç bir kitaba konsantre olabilirsiniz. Sabahları eşiniz banyoda tıraş olurken, canlı parlak ışık havuzu içinde makyajınızı yapabilirsiniz.
Başlangıç noktası, genel aydınlatmayı sağlayan ana aydınlatmadır. Bu ışık, birden çok aydınlatma noktası kullanılarak elde edilmeli; doğal ve dinlendirici olmalı, göz kamaştırmamalıdır. Sonra, pratik aydınlatma gereksinimlerini düşünün, makyaj masası, gardrop için parlak ışık ve yatağın çevresinde okuma lambaları.
Son olarak da tasarımı zenginleştirmek ve yumuşaklık hissi vermek için bir Softone ampul ve belli bir nesneyi ya da özelliği yansıtmak için spot lambaları kullanılabilir.
İpuçları:
Makyaj masasının yanlarındaki güçlü odaklı parlak bir ışık, makyajınızı yaparken daha net görmenizi sağlayacaktır. Tuvalet masası aynı zamanda makyaj masası olarak da kullanılıyorsa yoğun bir lokal aydınlatmaya ihtiyacınız olacaktır. Aynanın iki yanına monte edilecek armatürlerle tuvalet masaları için gerekli lokal aydınlatma sağlanabilir.
Farklı tip ampullerden oluşan bir aydınlatma kombinasyonu, mükemmel bir yatak odası tasarımı için ihtiyacınız olan dengeyi sunacaktır.
Duvardaki resmin hemen üstündeki küçük bir spot lambası, yatak odanıza bir zariflik hissi verir.
Okuma lambası, gözlerinizi yormayacak şekilde yeterli ışık vermelidir. Kitabın beyaz sayfalarında yansımaları önlemek için, ışık çok parlak olmamalıdır. Bu ışığın açma kapama düğmeleri hem kapının yanında hem de başucunuzda olmalıdır.
Günün sonundaki enerji seviyenizi düşürmek için yatağınızın etrafında yumuşak ışık katmanları tasarlayın. Dikkatlice dağıtılmış yumuşak, sıcak küçük ışık havuzları, sizi yatağa davet edecek şekilde ışığı düşük seviyede tutacaktır. Kışın, pazar sabahı hala yatakta tembellik ederken, başucunuzdaki yumuşak bir ışık gerçek hayata adım atmadan gazetenizin son bölümünü okumanızı sağlayacaktır.
Yatağınızın altına gizlenmiş bir flüoresan ampul, çocuk odasında renkli muzip bir ortam yaratmak için mükemmel olan hoş bir ışık yaratır. Yatak odasının bir köşesindeki bir yer armatüründe pembe veya kırmızımsı bir gece ampulü kullanarak çocuk yatak odanızı daha da renkli yapabilirsiniz.
Duvardan yansıyan dolaylı ışık, dinlenme için güzel ve rahatlatıcı bir ortam yaratacaktır.
Yatak odanızda TV varsa, parlak ekran ile karanlık oda arasındaki kontrastı azaltmak için TV’nin arkasına küçük bir ampul yerleştirmeniz yararlı olacaktır.
Yatak odasında televizyon izlemek veya müzik dinlemek tercih ediliyorsa mutlaka gözleri yormayan ve uykuya geçişi kolaylaştıran tavan aydınlatması kullanılmalı.
Ana aydınlatma için, basmalı düğmeye veya ışık anahtarına (dimmer) bağlı daha küçük aydınlatma noktaları kullanabiliriz. Bu yolla, odanızdaki ışık miktarını kontrol edebilir ve elektrik tasarrufu sağlayabilirsiniz.
Bir ana ışıkla tamamlanmış çok sayıda yan ışoturma odası, yatakık kullanarak yatak odanızı daha sıcak ve dinlendirici hale getirin.
Gece yarısı uyandığınızda ve eşinizi uyandırmak istemediğinizde, “2’si 1 arada Ampul” güvenli bir şekilde etrafta hareket etmeniz için yeterli ışığı sağlayacaktır.
Kitaplığın veya yatağın arkasından yukarı doğru yansıyan bir dizi küçük reflektör, duvarda güzel bir projektör ışığı etkisi yaratacaktır. Ancak, bu ışık duvardaki en küçük çatlağı bile göstereceğinden duvar çok düzgün olmalıdır.
Başucu aydınlatması yarı saydam bir aplikle ya da komedin üzerine abajur konularak yapılabilir.
Giyinme üniteleriniz yatak odanızda ise dolap önü ve içlerini aydınlatmanızda fayda vardır.
Mutfak – Yemek Odası
Mutfak hayatımızın önemli kısmını geçirdiğimiz bir alandır. Bu nedenle iyi yerleştirilmiş parlak bir aydınlatma mutfakta çok önemlidir. İyi aydınlatma sadece gölgeleri gidermekle ve görmenizi kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda dikkatinizi toplamanızı sağlar. Böylelikle en karışık tarifleri bile kolayca takip edebilirsiniz. Keskin gölgelerden kaçınmak için de açık renkli motifleri tercih etmeniz daha uygun olacaktır.
Dostlarınızla birlikte koyu bir sohbete dalmışken ya da özel bir akşam yemeğinde yemek odasındaki doğru aydınlatma atmosfere değer katacaktır. Yemek odasında, yumuşak ve loş aydınlatmalı sıcak köşeler kusursuz bir hava yaratır. Odanın tüm özelliği atmosferinde gizlidir.
İpuçları:
Yemek odasındaki aydınlatma, masada yemek yiyenlerin gözlerini rahatsız etmeyecek şekilde olmalı. Yemek masasının ortasındaki alçak bir ışık, odada bulunan herkesi bir araya getirir. Sonuç olarak ortaya arkadaşlarınızla geçireceğiniz unutulmaz bir gece için içten dokunuşlarla hazırlanmış zarif bir yemek odası çıkar. Yemek masası için asansörlü ve tavandan asılabilen bir yemek ışığı, masadan 1 metre yükseklikte olacak şekilde kullanılabilir.
Tavana gömülü spotlardan uzak durmalısınız.
Tavanın ortasındaki ışıklar, mutfak için iyi bir temel aydınlatma sağlar. Ancak bu şekilde aydınlatma, çalışma alanında gölge yaratır. Bu nedenle üst dolapların altına spot lambaları veya flüoresan ampullerinin yerleştirilmesi iyi olur.
Yemek odası olarak da kullanılan bir mutfağınız varsa, yemek yenilen yerin hatlarını yumuşatmak ve pişirme alanından ayırmak için aydınlatmadan yararlanabilirsiniz.
Duvara monte dolapların üstüne yerleştirilen ışık, tavana yükseklik etkisi verecektir.
Ocağınızın ya da tabakların, mutfak aletlerinin durduğu raf üzerine ayrı ayrı yerleştirilmiş spot lambaları, odaklı bir ışık havuzu sunacaktır.
Tezgâh üstlerinin iyi aydınlatılması gerekir. Bunun için dolapların altında gizli ışık bantları kullanabilirsiniz. Böylece hem gizli, hem de lokal farklı ışık kaynaklarınız olacaktır. Ayrıca çalışan kişinin gölgesi tezgâha düşmez. Doğrama, pişirme ve yıkama ünitelerinin iyi aydınlatılıyor olmasına dikkat edin
Halojen ışığın yemeğiniz üzerinde önemli bir etkisi vardır. Doğal, beyaz ışık renklerin daha canlı ve taze görünmesini sağlar.
Spot ışıklarında ne yaptığınızı çok daha rahat görebilirsiniz, böylelikle sebze doğrarken herhangi bir kaza yaşamazsınız.
Yan ışıklar, bej ya da kahverengi pastel ampullü masa üstü ya da ayaklı lambalar yemek için tamamen farklı ve yumuşak bir atmosfer oluşturacaktır.
Alçakta asılı duran ampuller insanların yüzlerindeki gölgeleri ortadan kaldıracak ve daha sıcak bir ortam yaratacaktır.
Oda çok büyük değilse masa üzerinde bölgesel aydınlatma yeterli olacaktır. Yemek bölümü büyük bir odada yer alıyorsa genel aydınlatma uygulanmalıdır.
Mutfakta evin diğer bölümlerine göre daha fazla ışık kullanım kolaylığı açısından daha faydalı olur. Burada gölgesiz genel bir aydınlatmaya ihtiyaç vardır. Dolap altında kullanılacak flüoresan tipi armatürlerle tezgah üstünde lokal aydınlatma yapılabilir.
Genel aydınlatma ise sarkıt veya sıva üstü camlı armatürlerle ve sıcak renkli ışık veren lambalarla sağlanabilir. Dolap içlerine ise dekoratif amaçlı noktasal aydınlatmalar yapılabilir.
Eşit dağılmış bir ışık için avize kullanmalısınız. Avizeler hem yeterli ışığı sağlar hem de yemek odası ya da bölümünüze görkem kazandırır.
Dekoratiflik açısından mumlarınızı yemek masanızın üzerindeki şamdanlı bir avizenin içine yerleştirebilirsiniz. Mekâna teatral bir hava katmak için yemek masasının üzerine çok küçük bir abajur koymakta fayda var. Sadece bardaklara ışık vermek için avizesi çevrilebilen ampullü bir abajur kullanılabilir. Konukların üzerlerini aydınlatmak istiyorsanız yere konulan uzun ayaklı bir abajur yardımcı olur.
Saydam abajur başlarını ve avizeleri doğal renklere boyayıp üzerlerine bir kat daha boya atarak hoş bir atmosfer sağlanabiliyor.
Çocuk Odası
Çocuk odalarında her zaman bir hareketlilik yaşanır. Bağrışan, oyun oynayan, oradan oraya koşan, şarkı söyleyen, atlayıp zıplayan çocuklar odanın altını üstüne getirebilir. Ardından ev ödevi yapılan ve masal okunan bu aktif volkan sessiz bir çalışma ortamına dönüşür. Son olarak, uyumadan önce anneye sarılmak, dünyanın en güzel ve huzur verici duygusudur.
Aydınlatma çocuklarınızı canlandırır ve enerjilerini yüksek tutar. Işığı tavana yansıtan bir ampul ilave ettiğinizde, kız kardeşlerinden başka hiçbir şey oğlunuzun dikkatini kitabından alamaz.
Odanın köşesindeki zarif bir ışık, çocuklarınızın uyuması için yeterli aydınlığı verecek ve geceleri uyandıklarında bildik şekilleri tanımalarına yardımcı olacaktır.
Uzmanlar da beyaz yerine sarı ışık kullanımını önermektedir.
İpuçları:
Kitap ya da kâğıtlarınızın etrafına odaklanan parlak, doğrudan gelen bir ışık okumayı kolaylaştırır ve gözlerinizin daha az yorulmasını sağlar. Eğer sağ elinizi kullanıyorsanız, ışık soldan gelmelidir ya da tersi olmalıdır. Odanın kalan kısmının arka zemin ışığı ile aydınlatılması kişisel tercihinize bağlıdır.
Dikiş gibi ayrıntılı işler veya hobiler için parlak halojen bir ampul doğru seçim olacaktır. Halojen ampulde gözleriniz çok daha az yorulur. Gözlerinizin etkilenmemesi için bu ampulü göz seviyenizden yukarıya yerleştirmeyi unutmayın.
Bilgisayar önünde geçirilen uzun saatler, yanlış aydınlatma nedeniyle çok yorucu olabilir. Kontrastı azaltmak için ekranın arkasında uygun bir ampul olduğundan ve klavye ile ekrandaki parlamaların, yansımaların önlenmesi için yeterli üst aydınlatma kullanıldığından emin olun.
Çocukların ulaşabilecekleri bütün armatürler enerji tasarruflu ampuller olmalıdır. Bu önlem, ampule dokunulduğunda yanma riskini azaltacaktır.
Meraklı parmakların ulaşmasını engellemek ve güvenliğini sağlamak için fişlerin prizlere sabitlenmesi yararlı olacaktır. Çarpınca kolaylıkla düşebilen abajur ya da lambader gibi aydınlatmalar yerine duvar apliklerini tercih edin.
Çocuğunuz çok küçükse ve zamanının çoğunu yatakta geçiriyorsa, tüm ampul ışıklarının çocuğunuzun gözlerine doğrudan temas etmesinin engellendiğinden emin olun.
Odayı ihtiyaçlara ya da mekân kullanımına göre bölümlere ayırın ve bu bölümlerdeki ışıkların ihtiyaca göre birbirinden bağımsız olarak açılıp kapanmasını sağlayın. Örneğin; bir çocuk odasında çalışma, uyuma, giyinme ve oynama alanları olabilir. Bir bebek odasında ise emzirme, alt değiştirme, uyuma ve oynama bölümleri yer alabilir. Her aktivite farklı ışık gereksinimine sahiptir. Bu fonksiyonları destekleyen bir aydınlatma planı yapmanızı önerilir. Masada bir masa lambası, emzirme koltuğu yanında bir ayaklı lamba ya da alt değiştirme masasının üstünde bir aplik kullanabilirsiniz.
Oda konseptinize ve çocuğunuzun kişiliğine uygun armatürler seçerken kız çocuklar için renkli tüylü, erkekler için araba ya da basketbol konseptli aydınlatmalar tercih edilebilir.
Bebekler ışığa bakmayı severler, o nedenle bebek odasında kullanılacak ışığın gücü daha az olmalı. Bazı çocuklar karanlıkta uyumak istemedikleri için hafif bir ışık onlara güven verebiliyor. LED teknolojisiyle üretilen gece ışığı çok düşük voltajlı olduğu için güvenli bir çözüm oluşturur. Küçük bir gece lambası ve 12 Watt’tan yüksek olmayan bir ampul ile de bebeğiniz için ideal bir atmosfer sağlayabilirsiniz.
Banyo
Banyo gibi ıslak alanlarda neme dayanıklı, gömme veya sıva üstü armatür ve aplikler ya da renk geri verimine sahip lambalar kullanılabilir. Önü camlı armatür veya kapalı tip lambalarda bu mekânlar için kullanılabilir.
Ayna önlerinde ışığın göz almasını önlemek amacıyla, armatürler aynanın iki yanına konulmalı ve ışığın geliş doğrultusuyla bakış doğrultusunun geniş açı yapması sağlanmalıdır.
Çalışma Odası
Işık kaynağı göz yormayan cinsten olmalı Çalışma yerlerinde direk yansımalar gözü rahatsız edeceği için armatürler ve çalışma yerlerinin konumları birbirine göre ayarlanmalıdır.
Işığın önden gelmesine dikkat edin. Arkanızdan gelen ışık gölge oluşturur. El gölgesini de dikkate alıp çalışma alanına düşmeyecek şekilde yerleştirilmelidir. Gece ışığı için yerleştireceğiniz abajur için en doğru yer, gündüz ışığının geldiği yön olmalıdır. Akrobatlar iyi bir çalışma odası aydınlatmasıdır.
Uygun seçilmiş renkler çalışma zevki ve verimini arttırır. Işık kaynaklarının bilgisayar ekranında yansıma yapması görsel performansı etkiler. Enerji tasarruflu lambalar ile aydınlatma yapılıp, çalışma alanlarında muntazam gölgesiz aydınlatma sağlanmalıdır.
Salon
Her şeyden önce aydınlatmanın yorucu ve rahatsızlık verici olmaması lazım. Aşağıdan, direkt göze gelmeyen aydınlatma modelleri daha yumuşak atmosfer oluşturmaktadır. Mümkünse farklı noktaları farklı aydınlatma elemanlarıyla ve lokal olarak aydınlatın. Ayaklı lambaları ve lokal aydınlatma yapan abajurları salonda kullanmak idealdir.
Geniş salonlarda çoğunlukla tavan armatürleri tercih ediliyor. Daha küçük salonlardaysa aplikler aynı görevi görüyor.
Diğer
TV izleme, kitap okuma gibi farklı faaliyetlerin gerçekleştirildiği alanlarda, sabit bir aydınlatma sisteminden kaçınmak gerekiyor; raylı spotlar bu mekânlar için oldukça ideal.
Dolap içi aydınlatmada, ısı yaymadığı için flüoresan tercih edebilirsiniz. Kıyafetleri bozmaz. Bu anlayış kütüphane aydınlatması için de geçerlidir.
Televizyon seyrederken, televizyon sehpasının yanında bir ışık yanmalıdır. Bu durum bilgisayar kullanırken bilgisayar masası için de geçerlidir. Akrobatlar bilgisayar masaları için iyi bir aydınlatma elemanıdır.
Yaşlı yatak odalarına da özel aydınlatma şarttır. 50 yaşın üstündeki kimselerin odaları daha iyi aydınlatılmalıdır.
Yaşlıların gözleri parlamaya duyarlı olduğu için parlak ampulün etrafı koyu abajurla çevrelenmelidir.