Uyku, beynimizin ve bedenimizin bir anlamda yenilendiği; yaşamımızın sürdürülmesi için elzem olan bir dönemdir. Bu dönemde uyanıkken yapamadığımız ve yaşamın devamı için gerekli olan bir takım aktiviteler yerine getirilir. Örneğin uzun dönem belleğimiz bir tek uykuda oluşur. Gündüz uyanıkken öğrendiklerimizin kalıcı bellekte depolanması sadece uykuda gerçekleşir. Yine bunun gibi, bisiklet sürmek, müzik aleti çalmak gibi otomatik yapılan işlerin beyinde yerleşmesi sadece uyku sırasında olur. Uykunun, kalp ve beyin damar fonksiyonları açısından da önemi vardır.
Uykunun bozuk olması, yetersiz olması, az olması, kalp hastalıklarının ve felçlerin oluşması için önemli bir risktir. Uykunun bağışıklık sistemi üzerine de önemli etkileri vardır. Uykunun yetersizliğinin hastalıklara karşı oluşan bağışıklığı azalttığı, iyi bilinen bir gerçektir.
Bedenimiz ve beynimiz için bu kadar önemli olan uykuyu kaliteli olarak geçirmek, sağlıklı bir yaşamın temelidir. Uykunun iyi olmasını sağlamak için birtakım koşullar vardır. Bunlar genel olarak “uyku hijyeni” olarak adlandırılır.
Uyku hijyeni kuralları
• Yatak odasının ve yatağın uyku için uygun olması
• Yatma ve kalkma saatlerinin düzenli olması
• Yatakta kitap okuma, televizyon seyretme gibi aktivitelerin yapılmaması
• Uykunun yatakta olması; kanepede, koltukta uyunmaması
• Öğleden sonra çay, kahve ve kafein içeren içecek ve gıdaların tüketilmemesi
• Yatağa yorgun gidilmemesi, dolayısıyla akşam saatlerinde ağır egzersiz yapılmaması.
Burada da görüldüğü gibi yatak, sağlıklı uyku için çok büyük önem taşımaktadır. Yatak aslında uykuyu etkileyen dış etkenler içinde en önemlisidir.
Uyku için uygun yatak hangisidir?
Bu sorunun cevabı herkes için farklıdır. Aslında her kişi için en iyi uyuduğu yatak en uygun yataktır. O nedenle yatak alırken mutlaka yatağın denenmesi, en azından üzerinde bir kez uzanılması gerekir. Yatağa yattığınızda size rahatsızlık veren hiçbir şey olmamalıdır. Vücudunuza herhangi bir noktada baskı hissetmeniz veya yattığınızda nefes alıp vermenizde küçük de olsa, bir zorluk olması, o yatağın sizin için uygun olmadığının göstergesidir. Aynı şekilde yatağın aksesuarları da sizi rahatsız etmemelidir. Yastık, çarşaf gibi diğer yatak elemanlarının da kişiyi rahatsız etmeyecek özelliklerde olması gerekir.
Ne kadar sağlıklı bir yatak sahibi olursanız olun, eğer bir uyku hastalığınız varsa mutlaka bunun tedavi edilmesi gerekir. Bu durumda mutlaka bir uyku bozuklukları kliniğine başvurulması gereklidir.
Uyku hastalığının belirtileri
Bu belirtilerden biri veya bir kaçı hissediliyorsa;
• Yeterli süre uyku uyumanıza rağmen gün içerisinde yorgun ve uykulu olma
• Haftada en az 2-3 gece uykuya dalmada güçlük çekme
• Akşamları ve gece uykuya yattığınızda bacaklarda bir rahatsızlık veya huzursuzluk hissetme
• Yatakta sürekli bacakları hareket ettirme isteği duyma
• Gece nefes almama hissi ile uyanma
• Şiddetli horlama
• Geceleri baş ve boyunda terleme
• Sabah yorgun ve baş ağrısı ile uyanma
• Toplantılarda veya evde otururken uyuyakalma
• Gündüz karşı konulamayacak uyku atakları yaşama
• Sık rüya görme
• Geceleri uykudan bağırarak, korku ile uyanma.