Saunaların geçmişi iki bin yıl öncesine dayanıyor. Saunalara benzeyen buhar banyolarının en eskilerinin, Milattan Önce (MÖ), 6 binli yıllara, taş devrine kadar gittiği biliniyor. Köken olarak Fince bir kelime olan Sauna, “banyo” ve “banyo evi”, ahşap duvarları, tavanı ve döşemesi olan oda anlamına geliyor.
Biraz daha geçmişe gidecek olursak Finliler, göl kenarlarında inşa ettikleri ahşap kulübelere sıra sıra düz taşlar yerleştirirler; bunları alttan odunla ısıtırlardı. Taşlar ısınınca üstüne su dökerek buhar elde ederler, buhar banyosu yaparken bir yandan da kendilerini özel ağaç dalları ile kamçılatır, sonra da soğuk suya girerlerdi. Vücut sıcaklığındaki bu aşırı değişimin dolaşım sistemine yararlı olduğu düşünülürdü. Bu odanın içinde bulunan ve yine Fince “kiuas” olarak kullanılan sobalar odun, elektrik, fuel-oil ya da gazla ısıtılabiliyor. Saunadaki nemi artırmak için, sobanın üzerindeki taşlara su dökülür ve bu da ortamda Fince “löyl” denilen buharın ortaya çıkmasını sağlar. Buharın oluşması, oda sıcaklığının geçici olarak yükselmesine neden olur. Su buharı, sıcaklığı havadan daha hızlı bir şekilde ilettiği için, değişiklik anında fark edilir. Sauna günümüze gelene kadar çeşitli evrelerden geçti. Roma buhar banyoları Orta Avrupa’da halka ancak Ortaçağ’da tanıtılırken, uzun yıllar boyunca köylerde toplantı mekanı olarak kullanılan saunalar daha sonraları günlük hayattan çıktı.
Saunalar, tarih boyunca insanların sağlıklarını düzeltmek ve iyileştirmek, rahatlamalarına yardımcı olmak için kullandıkları yerler olarak tanındı.
Türkiye’de sauna kullanımının geçmişi 30 yıla dayanıyor. İlk seneler amatör imalatın yanı sıra komple paneller şeklinde ithal edilen saunalar, artık Türkiye’de de üretiliyor. Saunanın Türkiye’de tanınmasında oteller ve halka açık olan hamamların etkisi büyük oldu. Eskiden lüks olarak bilinen saunalar artık günümüzde evlerimize kadar girmeye başladı. Sauna sektörü bugün yenilikçi genç firmaların katılımlanyla her geçen gün büyümeye devam ediyor. Tabi bu gelişim rekabeti de beraberinde getiriyor.
Tüketicilere mekanlara uygun, görseli hoş, sınırsız alternatif modelleri ve kaliteyi uygun fiyatlarla sunmak için yarışan firmalar, her geçen gün yeni yeni model ve fiyatlarla müşterilerin karşısına çıkıyor. Yani artık çok ekonomik bir fiyata evinize sauna yaptırmanız mümkün.
Dünyada sauna üretimi yapan ülkeler arasında Finlandiya ve Almanya ön sıralarda geliyor. Fakat Türkiye’deki bu gelişim dünyada da dikkatle izleniyor. Türkiye’de üretim yapan firmaların büyük bir çoğunluğu kendi markaları ve tasarımları ile ürettiği ürünleri Avrupa ülkelerindeki fuarlara katılarak tanıtıyor.
Sektör yapmış olduğu ihracatla da ülke ekonomisine de katkıda bulunuyor. Eskiden lüks olarak adlandırılan saunalar artık daha alt gelir düzeyi tarafından da tercih edilmeye başlandı.
Türkiye’de şu anda sauna ithalatçısı ve üreticisi olmak üzere toplam 200’e yakın firma faaliyet gösteriyor. Öte yandan, son bir yıl içinde Türkiye genelinde satılan sauna sayısı da 20 bini buldu. Özellikle villa projelerinde yer alan saunaların apartman dairelerine de taşmasıyla büyüyen pazarda faaliyet gösteren 200 firma, şimdi apartman dairelerindeki ikinci tuvaletlere göz dikti. Kısaca özetlemek gerekirse her yıl satılan 20 bin saunanın 15 bini, villa ve müstakil evlere, 5 bini de ardiye olarak kullanılan ikinci tuvaletlerin saunaya dönüştürülmesiyle apartman dairelerine girdi. Villalarda ise en fazla 8 metreküp genişliğindeki 4 kişilik saunalar tercih ediliyor. Bu saunaların maliyeti de 5 bin YTL’den başlayıp 8 bin YTL’ye kadar çıkıyor. Eve özel imal edilen saunaların yanı sıra şimdi küvet, sauna kombinasyonları da dikkat çekmeye başladı. Eve özel yapılan saunalara oranla daha uygun fiyatla satılan bu sistemler, saunadan çok, buhar odası yöntemiyle çalışıyor. Kombo sauna olarak adlandırılan bu sistemlerin fiyatı da küvetin büyüklüğünden, aydınlatma elemanlarına, jakuziden müzik sistemine kadar birçok ayrıntı etkileniyor. Bu hazır sauna küvet kompaktların fiyatları da 800 milyon liradan başlayıp, 2 milyar liraya kadar çıkıyor.
Saunanın faydaları
* Yorgun kasları gevşetir ve rahatlatır.
* Mental yorgunluğun atılmasında yarar sağlar.
* Tansiyon ve stresi azaltır.
* Kalbin kuvvetlenmesini sağlayan kardiyovasküler sistemi güçlendirir.
* Metabolizmayı hızlandırır.
* Sirkülasyonu düzenler.
* Geçici olarak artirit ağrılan rahatlatır.
* Hastalıklara karşı mukavemeti artırır.
* Doğal ağrı gidericiler olan Beta Endorphin venorepinephrineler ortaya çıkarır.
* Bir sauna seansında yaklaşık 300 kalori harcanır.
* Sağlıklı ve temiz bir cilt oluşumunu sağlar.
Sauna çeşitleri
Fin Saunası
Klasik sauna ahşapları ile hazırlanan, atmosferi 90-110 derece sıcaklık, yüzde l025 nem esasına göre çalışan kuru banyolarıdır.
Bio Sauna (Bitkisel Sauna)
Sıcaklığın yaklaşık 50 derece olduğu, çoğunlukla sauna ve buhar odasının kan dolaşımını hızlandırıcı etkisinden rahatsız olanların tercih ettiği, nemin yüzde 50’yi geçmediği sauna türüdür. Aromaterapi, Colourtherapy, müzik meditasyonu gibi yan terapilerle zenginleştirilir. Bio-sauna, hem klasik sauna hem de steam sauna olarak kullanılabilir.
Rus Saunası
110-130 derece arasında değişir. Bu sert atmosfere dayanabilecek kesitte ve cinste ahşaplar kullanılır.
Rock Sauna
Geçmişteki sauna geleneğini günümüze taşıyarak ahşap ve taşın bir arada kullanıldığı özel saunalardır.
Kelo Sauna
500 yıllık Kelo (Fin çamı) ağaçlarından yapılan dış mekân saunalarıdır. Odunlu ısıtıcıların kullanıldığı, Fin geleneklerinden gelen bir sauna türüdür.