Sobalara dikkat

Sıvı ve katı yakıtlardan yayılan gazlar insanları zehirleyebiliyor. Dikkatsizlik yüzünden her yıl pek çok insan hayatını kaybediyor.

Soba zehirlenmeleri riskine karşı, sobanın veya kombinin kurulu ol­duğu odada yatılmaması, yatmak zorunluluğunda ise yatmadan önce sobanın mutlaka söndü­rülmesi gerekiyor. Yatarken kömür koru üzerine taze kömür koymak çok tehlikeli. Yatarken baş sobadan en az 2 metre uzakta bulunmalı ve odanın kapısı açık tutulmalıdır.

Havanın rüzgârlı ve lodoslu olmasının soba zehirlenmelerini ar­tıran en önemli faktörlerden biridir. Sobaların yanma­sıyla birlikte hemen her gün soba zehir­lenmeleri yaşanıyor ve pek çok insa­n hayatını yitiriyor.

İyi havalanmayan ısınma sistemlerinin (kömür ve odun sobaları, şofben, kombi, borusuz soba, ocak, fırın, mangal) neden olduğu ölümlerin, sıvı ve­ya katı yakıtların tam yanmamasına bağlı bulunmaktadır ve esas olarak meydana ge­len olay karbon monoksit zehirlenmesidir. Şehirlerin havasında kırsal bölgeye gö­re daha yüksek miktarda karbon monoksit bulunmaktadır. Vücutta da hemoglobinin par­çalanmasıyla karbon monoksit oluşmaktadır.

Karbon monoksit, renksiz, kokusuz ve irritasyona yol açmayan, akciğerlerden kolayca emilen zehirli bir gazdır. Uyku sırasında karbon monoksit solunması öldürücüdür. Karbon monoksit, kokusu ve herhangi tahriş edici bir etkisi olmadığı için uyuyan bir insanın bu gazı soluduğunu fark etmesi mümkün değildir. Soluduğumuz havada bulunan karbon monoksit, kanda hemoglobin ile birleşerek karboksihemoglobin meydana getirir. Karboksihemoglobin, hem doku­lara oksijen taşınmasını, hem de dokula­rın oksijeni kullanmalarını bozar.

Karbon monoksit zehirlenmesinin bulguları, solunan ga­zın miktarına ve süresine bağlı olarak akut veya kronik olabilir. Belirtiler her zaman karboksihemoglobin düzeyleri ile orantılı değildir. Kandaki çözünmüş karbon monoksit miktarları da önemlidir. Baş ağrısı, baş dönmesi, güçsüzlük, bulantı, kusma, konsantrasyon güçlüğü, şuur bozuklukları, görme bozuklukları, nefes darlığı, çarpıntı, göğüs ağrısı, ka­rın ağrısı, kas krampları, epilepsi atakla­rı, koma, başlıca belirtilerdir. Dudakla­rın kiraz kırmızısı bir renk alması, karbon monoksit zehirlenmesinin en tipik bulgusudur. Bu akut dönemi atlatan hastaların bir kısmında, kişilik değişiklikleri, koordinasyon bozuklukları, işitme zorluğu, idrar kaçırma, bunama, parkinsonizm gibi çeşitli nörolojik ve psikiyatrik değişiklikler de ortaya çıkabil­mektedir.