18 Şubat 2020 Salı

Mutfağınızda kullandığınız kaplar ne kadar sağlıklı?

Mutfağınızda kullandığınız kaplar ne kadar sağlıklı?

Besinleri en sağlıklı halleriyle tüketebilmemiz için doğru şekilde hazırlamalı, pişirmeli ve saklamalıyız. Bunları yaparken hangi tip kapları kullandığımız da bir o kadar önemli.

Besin hazırlama ve pişirmede kullanılan araç ve gereçler, şekil, kullanılan malzeme, ölçü ve fiyat bakımından çok farklıdır. Besin kapları uygun seçilmez, bakım ve kullanımları iyi yapılmazsa sağlık açısından bir tehdit oluşturabilir. Besin hazırlama ve pişirmede kullanılan araç ve gereçler tahta, cam, toprak, plastik ya da çelik, demir, çinko, alüminyum, bakır gibi çeşitli materyallerden yapılır. Bir araç tek bir maddeden yapılabildiği gibi birkaç maddenin karıştırılmasıyla da yapılmış olabilir. Yiyecek hazırlamak veya saklamak için satın alacağınız araç gereçlerin kullanılmasına, temizleme ve bakımının kolay olmasına, garantisine, emniyetli olmasına, bakım ve onarım olanağı bulunup bulunmamasına dikkat etmek gerekir. Alacağınız araç-gerecin üzerinde TSE (Türkiye Standartlar Enstitüsü) damgası bulunması, onun asgari bazı özelliklere sahip olduğunu ve emniyet bakımından testlerden geçtiğini gösterir. Mutfakta kullandığınız araç-gereçleri yapıldıkları malzemelere göre şöyle sınıflandırıp inceleyebiliriz.

Bakır

Pişirme kapları, geçmiş yıllarda genellikle bakırdan yapılırdı. Saf bakır çok yumuşaktır. Bu nedenle diğer metallerle alaşım halinde kullanılır. Bakır çok çabuk lekelenir. Uzun süre açıkta bırakılırsa siyahımsı yeşil bir renk oluşur. Bu, bakır oksittir. Bakırın besinle doğrudan temas etmemesi için kalaylanması gerekir. Gelişigüzel kalaylanan kaplardan yemeğe sağlık için zararlı kurşun gibi maddeler karışabilir. Bu nedenle sokaklarda kalaylatılmış veya kalayları yer yer dökülmüş bakır kaplar, uygun değildir.

Alüminyum

Bakır kapların yerini zamanla alüminyum kaplar aldı. Alüminyum da bakır gibi ısıyı son derece iyi iletir. Diğer pek çok metal gibi alüminyum da temas ettiği besine geçebilir. Bu özellik besinin nötr, alkali veya asit oluşuyla artar ya da azalır, örneğin, sütün alüminyum tencerede kaynatılması sonucu tencereniz kararırsa, bu durum alüminyumun süte geçtiğini gösterir. Vücuda fazla alüminyum alınması sakıncalıdır. Alüminyumun yüzeyi daima onu koruyan bir oksit tabakayla kaplıdır. Bu tabaka herhangi bir ovucu veya kimyasal maddeyle çıkartılmadığı sürece alttaki tabakayı önemli ölçüde korur. Bu nedenle alüminyum kapların telle ovulması doğru değildir. Asit ve alkaliler de oksit tabakayı etkilerler. Bu nedenle besinler için alüminyum kap kullanımı uygun değildir.

Cam

Cam, silisyum dioksit, sodyum ve kalsiyumoksit karışımıdır. Ancak bu maddelerin oranlarına bağlı olarak değişik tür camlar yapılabilir. Cam gözeneksizdir, asit ve alkaliden etkilenmez. Bu bakımdan pişirme ve saklama kabı olarak uygundur. Son yıllarda ani ısı değişmelerine dayanıklı camlar yapıldı ama yine de cam kapları düşük ısıda pişirmekte ve ocaktan aldıktan sonra soğuk yüzeye bırakmamakta yarar vardır. Çizilirse temizlenmesi güçleşir. Bu nedenle telle ovmayın.

Teflon

Teflon ateşe dayanıklıdır, yanmaz, yemeği bozmaz. Ancak çizilmeye veya sıyrılmaya dayanmaz. Çizilince teflonun kimyasal maddesi ve altındaki maden yemeğe karışabilir. Teflon tencereyle tahta kaşık kullanılmalıdır. Uzmanlar teflon tava ve tencerelerle ilgili endişenin, yapımında kullanılan perflorooktanoik asit (PFOA) isimli bir maddeden kaynaklandığını belirtiyorlar. Bu nedenle üretim standardı yüksek olan teflon tavaları tercih etmek gerekir.

Emaye

Demir döküm emaye tencereler kalın olduğundan, çatlaması ve yemeğin dibinin tutma olasılığı azdır. Demir de içinde pişirilen yiyeceğe geçer. Demir vücutta zor birikir. Dolayısıyla bu geçişin toksik bir etki yaratması zordur ancak pişirilen yiyeceğin asitli olması durumunda demir geçişi artar. Demir kaplar iyice kurulanmadıkları takdirde paslanır. Emayenin de çatlak ya da dökük olmamasına dikkat edilmelidir. Emaye yıpranmadığı sürece sağlık yönünden bir sakıncası yoktur ve sağlıklı bîr pişiricidir.

Çelik

Çelik tencere adıyla satılan pişirme kapları çelik, krom ve nikel alaşımıyla yapılmıştır. Alüminyum tencerelerin aksine kolay yıpranmaz, yemekler fazla yapışmaz, yapışanlar kolayca temizlenebilir. Kapakları iyi kapandığından ısı kaybı fazla olmaz, tabanına eklenen kaplamayla sıcaklığı tutar ve geç soğur. Satın alınabilecek en uygun pişirme kapları çelik olanlardır.

Toprak

Isıyı muntazam ve çabuk iletmez, bu nedenle pişirme ısısının düşük olmasına dikkat etmek gerekir. Bu kaplar yavaş ısınmalarına karşın ısıyı iyi tutarlar. Ani ısı değişikliklerinde kırılabilirler. Toprak kaplar besindeki asit ve alkaliden etkilenmez. Bu açıdan sağlıklıdır denilebilir. Ancak yüzeyde çatlama oluşursa buralarda mikroorganizma barınabilir. Kabın kullanıldıktan sonra iyice yıkanması ve çok iyi kurulanması gerekir. Toprak kapların yüzeyi bazen sırla kaplanır. Sırdan yiyeceğe, kurşun, kadmiyum gibi zararlı maddeler geçebilir. Bu nedenle bu kapların besin saklamada kullanılmaması daha doğrudur.

Plastik

Plastiklerin sıcakla temas etmemesi gerekir. Kırılmaya ve çatlamaya dayanıklıdır ancak ovucularla çizilir ve lekelenir. Plastikler de metaller gibi temas ettikleri besine geçme özelliği gösterebilir ve sağlık için sakıncalı olabilir. Plastik kaplar besin saklama için kullanılmamalıdır.

Benzer yazılar

Yanıt verin.

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: